عباس قديانى

313

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

يكى از ايرانيانى كه در اين واقعه به دست حجاج كشته شد سردارى دلير به نام فيروز بود . حجاج بن يوسف سقفى : - حجاج حجارى شيخ خان ( سه هزار سال قبل از ميلاد ) واقع در راه كرمانشاه و قصر شيرين - حجارى شيخ خان شامل نقش مرد جنگى است كه به تير و كمان مسلح مىباشد . در زير پاى اين مرد جنگى اسيرى افتاده و اسير ديگرى در مقابل آن زانو زده و در حال استراحام و در طلب بخشش است ، خطوط كتيبه اين آثار را محو كرده‌اند . محققين اين نقش را قديميترين اثر حجارى روى زمين مىدانند و تاريخ آن را به هزار سال قبل از ميلاد نسبت مىدهند . سنگتراشى اين نقش بسيار ساده و مىرساند كه حجاران آن مبتدى بوده‌اند . حجت از سلسله مراتب درجات باطنى ( اسماعيليه ) ، كه به معناى دليل و اثبات مدعاست . كه در اين سلسله مراتب پس از مستجيب ، مأذون و داعى و حجت قرار مىگرفت . حجريه تركان زرخريدى بودند كه براى خدمات جنگى تربيت مىشدند و گارد شخصى خليفه از بين آنها انتخاب مىشد . حران شهر كهن و مشهورى در جزيره‌اى در 35 كيلومترى جنوب اورفه در ساحل نهر جلاب بود . مورخان رومى اين شهر را كاره مىناميدند . شهر مزبور در آغاز اسلام‌آباد بود و بسيارى از فلاسفه و مشاهير از اين شهر برخاستند . گويند حران منزل ابراهيم پيامبر بوده است و مخصوصا به عنوان مركز عمده صائبين و دين آنها شهرت دارد . حران به جهت موقعيت تجارى و به عنوان مركز پرستش « سين » ( خداى ماه ) معروف بود ، كه پادشاهان آشور در آراستن معبد او مىكوشيدند . در دورهء اسكندر ، كه جمع زيادى از مقدونيها در بين النهرين شمالى سكنى گزيدند ، اسامى خدايانى كه در حران مورد پرستش بودند به اسامى يونانى تبديل شد . بعد از اسلام مقر مروان ( آخرين خليفهء اموى ) بود و شهرت جاودانى حران به‌سبب فلاسفه و دانشمندانى است كه در دورهء اسلامى از آن برخاستند و از معروفترين آنها ثابت اين قره و فرزندان و نوادگان او مىباشد . حر عاملى « احمد ابن على مشغرى » از دانشمندان شيعه عهد صفوى و برادر محمد بن حسن شيخ السلام مشهد است كه در 1040 متولد شد و پس از مرگ برادر در 1104 ه . ق . خود بدان مقام رسيد . از وى كتابهاى : تاريخ صغير ، تاريخ كبير ، تفسير قرآن و جواهر كلام و حاشيه بر مختصر نافع و . . . به دست رسيده است . حروفيه نهضت حروفيه جبهه‌اى از تصوف مردمى است كه در قرن هفتم و هشتم هجرى كه دورهء حساسى در تاريخ ايران و اسلام به شمار مىرود ، شكل گرفته است . آتشى كه مغولان در پهنهء وسيعى از ايران و جهان اسلام برافروختند و در ادامهء آن ايلخانيان و بعد تيموريان دود غليظ و كشنده‌اى از آن متصاعد ساختند ،